Năm 2023, đi phỏng vấn Data Analyst thường gặp hai loại câu hỏi. Loại một: "Em join hai bảng trong Power BI thế nào?" (join là ghép hai bảng dữ liệu lại với nhau). Loại hai: "Sếp nói doanh thu giảm, em phân tích từ đâu?" Mình đoán tới 2026, loại một sẽ thưa dần, loại hai vẫn y nguyên, và xuất hiện thêm một loại thứ ba mà 2023 chưa ai hỏi.

Đây là dự đoán của mình, không phải khảo sát tuyển dụng nào cả. Nhưng nó dựa trên một dịch chuyển có thật mà mình dạy và làm mỗi ngày: trong khoảng 10 năm, rào cản kỹ thuật của nghề phân tích đã giảm chừng 80%.

Năm 2015 muốn lấy số phải nhờ người giỏi SQL (câu lệnh truy vấn dữ liệu); tới 2023, thời no-code, bạn kéo thả trong Power BI; giờ thì mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên, AI Agent tự ghép bảng, dựng relationship, viết measure DAX (công thức tính trong Power BI). Rào cản tool cứ thấp dần, nên câu hỏi thao tác tool mất dần giá trị sàng lọc.

▸ CÂU HỎI TƯ DUY THÌ KHÔNG ĐI ĐÂU CẢ

Năm 2023, nhà tuyển dụng tinh đã hỏi cách bạn đặt đề bài, bẻ KPI, phân biệt insight với quan sát; 2026 vẫn hỏi đúng những thứ đó. Vì tool nào lên ngôi thì thứ tạo khác biệt vẫn là tư duy phân tích và hiểu biết kinh doanh. Tools thay đổi, fundamentals trường tồn.

Cái mới của 2026 nằm ở chỗ khác: phần thao tác giờ có người làm thay, là AI Agents. Vai của bạn dịch từ Executor (người thao tác, tự tay làm từng bước) sang Orchestrator (người điều phối: thiết kế quy trình phân tích, định nghĩa logic kinh doanh, giám sát AI chạy phần tay chân). Điểm nghẽn không còn là thời gian thao tác, mà là chất lượng LOGIC bạn thiết kế. Và nhà tuyển dụng sẽ có thêm lớp câu hỏi mới để kiểm đúng chỗ đó.

Vậy nên bảng câu hỏi 2026, theo mình đoán, sẽ gồm hai nhóm. Bạn dùng luôn làm bảng tự kiểm nhé.

▸ NHÓM 1 - 2023 đã hỏi, 2026 vẫn hỏi (phần lõi không đổi)

🔸"Sếp nói doanh thu giảm, em sẽ hỏi lại gì trước khi mở dữ liệu?"

Câu này test kỹ năng đặt đề bài. "Doanh thu giảm" chưa phải đề bài; "giảm 15% ở kênh siêu thị, hai tháng liên tiếp" mới là đề bài. Người biết hỏi lại ai đang cần con số này, thành công trông như thế nào, ràng buộc là gì... sẽ phân tích trúng ngay từ phát đầu.

🔸"Em bẻ chỉ tiêu doanh thu thành cây chỉ số như thế nào?"

Câu này test thiết kế logic: doanh thu bẻ ra thành những nhánh nào, chia sao cho không trùng không sót. AI chạy được cả cái cây, nhưng cái cây là do người vẽ.

🔸"Chỉ số này trong ngành của em nghĩa là gì, ở mức nào thì đáng lo?"

Câu này test domain knowledge (hiểu biết ngành, nghiệp vụ). Tồn kho 45 ngày là bình thường hay báo động còn tùy bạn bán điện thoại hay bán mỹ phẩm. Thứ này AI không tích lũy thay bạn được, phải tự gom từ công việc thật.

▸ NHÓM 2 - lớp mới của 2026: làm việc với AI Agent

🔸"AI vừa trả cho em một bản phân tích. Em kiểm tra gì trước khi gửi sếp?"

Câu này test khả năng kiểm chứng. Số có khớp nguồn không, cách bóc tách có đúng chuẩn chuyên môn không, và cái AI gọi là "insight" thật ra có khi mới là observation (một quan sát bề mặt, chưa trả lời được "vì sao" và "làm gì tiếp").

🔸"Em giao việc cho một AI Agent như thế nào?"

Câu này test tư duy điều phối. Giao việc cho AI giống giao việc cho một nhân viên mới: mô tả việc rõ như một bản JD (mô tả công việc), chuẩn nghiệm thu rõ, và mình giữ vai người duyệt cuối.

▸ CẢ 5 CÂU, KHÔNG CÂU NÀO HỎI BẠN THUỘC TOOL

Bạn để ý không, cả 5 câu vẫn không câu nào hỏi bạn thuộc tool nào. Nghề này vốn vậy: tư duy trước, tool sau. Nếu bạn đã giỏi nhóm 1 từ thời Power BI, bạn không mất gì cả; thứ cần bổ sung chỉ là nhóm 2, cách làm việc với "nhân viên số" mới của mình.

Và cũng chưa cần hoảng: đa số doanh nghiệp ngoài kia vẫn đang làm analytics kiểu truyền thống, nhóm đi trước mới bắt đầu chuyển sang agentic. Bạn còn thời gian để chuẩn bị, và chuẩn bị không phải bằng cách học thêm một tool mới. AI không thay thế Analyst; AI làm Analyst giỏi trở nên XUẤT SẮC.

Cả hai nhóm này, từ cách đặt đề bài, dựng cây chỉ số, tới cách giao việc và kiểm chứng AI Agents, bên mình có dạy trong chương trình Agentic AI Analytics. Mình để link ở phần bình luận cho bạn nào muốn đi sâu nha.

Còn bạn, lần phỏng vấn gần nhất bị hỏi câu nào "xoáy" nhất? Kể mình nghe với.

───────────────

🔔 +240.000 người đăng ký theo dõi chúng tôi trên các nền tảng: https://www.mastering-da.com/newsletter

📌 Các chương trình ANALYTICS ứng dụng vào AGENTIC AI, phiên bản NÂNG CẤP mới nhất 2026, kế thừa nền tảng đào tạo Analytics hàng đầu Việt Nam từ 2020, tập trung vào tư duy phân tích, năng lực ra quyết định và ứng dụng AI trong thực tế doanh nghiệp:

→ Agentic AI Analytics (BI), cho mọi phòng ban làm việc với dữ liệu: https://www.mastering-da.com/agentic-ai-anlytics-program

→ Finance Analytics Agent Skills (FA), cho tài chính, kế hoạch, quản trị, CFO: https://www.mastering-da.com/finance-analytics-agent-skills-program

Tại MDA, nơi tập trung vào tư duy phân tích và năng lực ra quyết định, không chỉ công cụ.

#PhuongThaoAnalytics #AI #Analytics #DataDriven #AgenticAI #MasteringDataAnalytics

Until next time, keep turning data into decisions!