Nhiều người vẫn tin rằng: chỉ cần dùng Power BI tốt hơn, mô hình tài chính phức tạp hơn, nhiều biểu đồ hơn… thì báo cáo tài chính sẽ “ra quyết định được”.

Nhưng thực tế không phải vậy.

Vấn đề không nằm ở công cụ.

Vấn đề nằm ở khoảng đứt gãy giữa số liệu kế toán và tư duy tài chính quản trị.

Phần lớn báo cáo tài chính hiện nay vẫn làm rất tốt một việc: mô tả quá khứ. Nhưng lại thất bại ở nhiệm vụ quan trọng nhất: hỗ trợ quyết định cho tương lai.

✨ 1) Tư duy “người ghi sổ”: tài chính chỉ nhìn về phía sau

Thực trạng phổ biến của báo cáo tài chính là gì?

• Doanh thu tháng này bao nhiêu.

• Chi phí tăng hay giảm.

• Lợi nhuận biến động so với tháng trước.

Tất cả đều đúng. Và tất cả là những gì đã xảy ra.

Trong khi đó, CFO không điều hành doanh nghiệp bằng gương chiếu hậu.

Một CFO thực sự cần trả lời những câu hỏi khác:

• Tại sao kết quả này xảy ra?

• Nếu không can thiệp, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

• Quyết định nào tạo ra tác động tài chính lớn nhất ở bước kế tiếp?

Khi tài chính chỉ dừng ở hindsight (nhìn lại), nó không thể tạo ra insight (hiểu sâu) hay foresight (dự báo).

➡️ Finance Analytics tồn tại để dịch chuyển vai trò tài chính từ người ghi nhận → người định hướng.

✨ 2) Cái bẫy “báo cáo càng dày càng tốt” - APK trong tài chính

Trong tư duy phân tích chuẩn quốc tế (đặc biệt là MBB), có một khái niệm rất quen: Anxious Parade of Knowledge (APK).

Đó là trạng thái:

• Trình bày toàn bộ P&L chi tiết

• Hàng chục biểu đồ biến động

• Giải thích mọi con số

Nhưng… không có trọng tâm quyết định.

• Sự thật:

CFO không cần biết bạn đã phân tích bao nhiêu.

CFO chỉ cần biết:

→ “Đòn bẩy tài chính nào đang quyết định kết quả?”

→ “Nếu chỉ được can thiệp 1-2 điểm, nên làm gì?”

➡️ Finance Analytics dạy cách lọc nhiễu - giữ tín hiệu, tập trung vào những driver thực sự chi phối kết quả tài chính.

✨ 3) Không có cấu trúc tài chính → không tìm ra driver thật

Rất nhiều báo cáo:

• Liệt kê doanh thu giảm

• Chi phí tăng

• Biên lợi nhuận xấu đi

Nhưng không chỉ ra nguyên nhân gốc.

• Lỗi tư duy phổ biến: Phân tích tài chính theo kiểu brainstorm, không theo cấu trúc, nhìn thấy gì thì nói cái đó

Trong Finance Analytics, các chỉ tiêu tài chính không được nhìn như những con số độc lập. Chúng được bẻ nhỏ bằng Business Tree thành các driver có thể tác động.

📍 Ví dụ:

Doanh thu giảm.

→ Số khách ↓ hay ARPU ↓?

→ Do volume, price, mix hay churn?

→ Ảnh hưởng đến cash flow và working capital thế nào?

Không có cấu trúc → không có nguyên nhân gốc → không có quyết định.

✨ 4) Nhầm lẫn giữa tối ưu chi phí và tạo giá trị tài chính

Nhiều báo cáo tài chính:

- Rất giỏi chỉ ra chỗ cắt chi phí

- Nhưng yếu ở việc tạo tăng trưởng bền vững

CFO không chỉ quan tâm: “Tiết kiệm được bao nhiêu?”

CFO cần biết:

• Quyết định nào tối ưu ROIC, dòng tiền và giá trị doanh nghiệp?

• Chi phí nào nên giữ để tạo leverage dài hạn?

• Khoản đầu tư nào đang huỷ giá trị nhưng không ai nhìn ra?

➡️ Finance Analytics đặt trọng tâm vào effectiveness, không chỉ dừng ở efficiency.

✨ 5 )Thiếu ngữ cảnh kinh doanh & tư duy “internal customer”

Dữ liệu tài chính không tự nói lên điều gì nếu thiếu:

• Context kinh doanh

• Chu kỳ vận hành

• Mục tiêu chiến lược

Một sai lầm phổ biến là: Finance nói chuyện bằng ngôn ngữ kế toán,

trong khi CFO cần ngôn ngữ của quyết định và đánh đổi (trade-off).

Hệ quả là:

• Con số “đẹp” nhưng quyết định sai

• Earnings management che mờ rủi ro thật

• GIGO: dữ liệu đầu vào lệch → phân tích vô nghĩa

➡️ Finance Analytics coi CFO là khách hàng nội bộ cần insight, không phải người đọc báo cáo.

✨ 6) Không biết kể câu chuyện tài chính dẫn tới hành động

Nhiều báo cáo tài chính:

• Khô

• Nặng thuật ngữ

• Không trả lời được câu hỏi “So what?”

Trong Finance Analytics, báo cáo phải được kể như một câu chuyện ra quyết định:

• Bắt đầu từ tác động tài chính lớn nhất

• Dẫn dắt bằng cấu trúc rõ ràng

• Kết thúc bằng quyết định và hành động cụ thể

Nếu một báo cáo không dẫn tới:

• Quyết định

• Thay đổi phân bổ nguồn lực

• Can thiệp vận hành

Thì báo cáo đó không có quyền lực tài chính.

Kết luận

Finance hiện đại không còn là một Cost Centre chỉ ghi nhận số liệu.

Finance Analytics giúp Finance trở thành Navigator điều hướng doanh nghiệp:

• Nhìn thấy driver thật

• Hiểu rõ các đánh đổi tài chính

• Tối ưu dòng tiền và giá trị dài hạn

• Nói được ngôn ngữ của CEO & CFO

Đó cũng chính là triết lý cốt lõi của chương trình Finance Analytics tại Mastering Data Analytics.

Không dạy làm báo cáo. Mà dạy tư duy phân tích tài chính để ra quyết định.

🔔+170.000 người đăng ký theo dõi chúng tôi trên các nền tảng: https://mastering-da.kit.com/

📌Thúc đẩy doanh nghiệp Việt đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu qua chương trình đào tạo Analytics Top 1 Việt Nam từ 2020 @ Zalo: 0961 48 66 48 & https://mastering-da.com/business-intelligence-program/

#PhuongThaoAnalytics #AI #Analytics #DataDriven #MasteringDataAnalytics

Until next time, keep turning data into decisions!